Diễn ra vào ngày 12 và 13 tháng Giêng hằng năm, Hội Lim là lễ hội lớn của Bắc Ninh, nổi bật với các nghi lễ truyền thống, trò chơi dân gian và những làn điệu Quan họ.
Bắc Ninh là vùng đất gắn với những giá trị văn hóa truyền thống lâu đời, trong đó dân ca Quan họ là một dấu ấn đặc trưng. Cùng với hệ thống đình, đền, chùa, các lễ hội được tổ chức hằng năm góp phần tạo nên đời sống văn hóa phong phú của địa phương. Trong số đó, Hội Lim là một trong những lễ hội nổi tiếng, thu hút đông đảo người dân và khách thập phương về tham dự mỗi dịp đầu xuân.
Toàn cảnh Lễ hội Lim tại Bắc Ninh. Ảnh: Bình Phạm
Hội Lim được tổ chức trên địa bàn Nội Duệ, Liên Bão và thị trấn Lim, thuộc vùng Kinh Bắc. Lễ hội diễn ra định kỳ vào ngày 12 và 13 tháng Giêng âm lịch hằng năm. Đây được xem là một nét kết tinh độc đáo của văn hóa Kinh Bắc, gắn với đời sống văn hóa, tín ngưỡng và nghệ thuật truyền thống lâu đời của người dân xứ Bắc.
Trong không gian lễ hội, dân ca Quan họ Bắc Ninh giữ vị trí nổi bật. Những câu hát giao duyên được cất lên trong ngày hội, tạo nên một không gian văn hóa giàu bản sắc. Quan họ cũng trở thành tài sản văn hóa chung của dân tộc Việt Nam và là loại hình dân ca trữ tình tiêu biểu của vùng đồng bằng Bắc Bộ. Năm 2009, dân ca Quan họ Bắc Ninh được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Phi vật thể.
Gắn với Hội Lim là Chùa Lim, nơi thờ ông Hiếu Trung Hầu, còn được gọi là Nguyễn Đình Diễn. Theo nội dung giới thiệu về lễ hội, ông từng là một vị quan trấn thủ xứ Thanh Hóa và có công lớn với triều đình. Ông cũng là người góp phần phát triển Hội Lim từ một lễ hội nhỏ ở đình làng trở thành hội hàng tổng, quy mô ngày càng được mở rộng.
Công tác chuẩn bị cho Hội Lim thường được thực hiện từ ngày mùng 9 đến ngày mùng 10 tháng Giêng. Đến sáng ngày 12, phần lễ chính bắt đầu với các hoạt động thờ cúng được tổ chức trang trọng. Đây là thời điểm người dân thực hiện các nghi thức theo truyền thống, thể hiện sự thành kính và gắn kết với đời sống tín ngưỡng của cộng đồng.
Hát Quan họ trên thuyền là hoạt động thu hút đông đảo người dân và du khách tại Hội Lim. Ảnh: Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch
Sau phần lễ, các hoạt động của phần hội diễn ra sôi nổi hơn với nhiều trò chơi dân gian và hoạt động văn hóa, nghệ thuật. Đây cũng là khoảng thời gian người dân và du khách có thể hòa mình vào không khí lễ hội, tham gia các sinh hoạt cộng đồng và cảm nhận rõ hơn nét văn hóa đặc trưng của vùng Kinh Bắc. Trong đó, hoạt động hát hội là phần được mong chờ. Đây là dịp để các nam thanh, nữ tú gặp gỡ, giao lưu, làm quen và thể hiện tình cảm qua những câu hát Quan họ tình tứ, ngọt ngào. Hình thức giao duyên qua lời ca tạo nên nét riêng của Hội Lim, đồng thời thể hiện một sinh hoạt văn hóa đã gắn bó với đời sống người dân vùng Kinh Bắc.
Không gian hát Quan họ tại Hội Lim thu hút sự tham gia của nhiều thế hệ. Ảnh: Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch
Trong tiếng hát đối đáp, hình ảnh những liền anh, liền chị xuất hiện với trang phục truyền thống. Liền chị trong tà áo tứ thân, đội nón quai thao; liền anh mặc áo the, khăn đóng. Những hình ảnh ấy cùng với những làn điệu Quan họ tạo nên một không gian vừa gần gũi, vừa đậm dấu ấn văn hóa Bắc Ninh.
Bên cạnh đó, các trò chơi dân gian và hoạt động văn hóa, nghệ thuật cũng góp phần làm cho không khí Hội Lim thêm sôi động. Những hoạt động này tạo điều kiện để người dân trực tiếp tham gia vào lễ hội, đồng thời giúp các phong tục, sinh hoạt văn hóa truyền thống tiếp tục được duy trì trong đời sống cộng đồng.
Hội Lim vì thế trở thành một dịp sinh hoạt văn hóa được người dân và du khách mong chờ mỗi khi mùa xuân về. Từ những nghi lễ truyền thống đến các trò chơi dân gian và đặc biệt là những câu hát Quan họ, lễ hội tạo nên một không gian để các giá trị văn hóa Kinh Bắc được thể hiện và tiếp nối. Mỗi mùa Hội Lim, vùng đất Kinh Bắc lại trở nên rộn ràng với tiếng hát, những bộ trang phục truyền thống và các hoạt động văn hóa dân gian. Lễ hội qua đó góp phần gìn giữ những giá trị văn hóa lâu đời, đồng thời tạo nên một điểm hẹn để người dân và du khách tìm hiểu, cảm nhận nét đặc sắc trong đời sống văn hóa Bắc Ninh.
